Kur’an Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Selamünaleyküm arkadaşlar. Bugün sizlere “kardeşlik hakkı” nedir? Anlamaya ve anlatmaya çalışacağız inşallah.
Yaratılış gayesine yani fıtratımıza yönelip “La ilahe illallah Muhammed ün Resülüllah” diyerek kelimeyi tevhit getiren ve Rabbimize teslim olan, bu teslimiyeti söylemiyle ve eylemiyle icra eden her Müslüman, mümindir. Dünyanın her tarafında hayatlarını idame ettiren Mü’münler birbirlerinin kardeşidirler. Bu kardeşlik, Din kardeşliğidir. Yüce Allah Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurmaktadır. “Mü’minler ancak kardeştir. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin. Allah’a karşı gelmekten sakının ki size merhamet edilsin.” (Hucurât, 49/10) Ayet-i Kerimede müminlerin ancak kardeş oldukları, kardeşler arasında bir problem var ise, bunun müminler tarafından giderilmesi ve barışın tesis edilmesi vurgulanmaktadır. Asıl olan müminlerin yaşadıkları süreçte birlik ve beraberlik içinde olmalarıdır. Birbirlerinin dertlerine ortak olmaları, sevinç ve mutluluklarını paylaşmaları, huzur ve güven duygusunun oluşup daim olması açısından önem arz etmektedir.
Peygamberimiz (s.a.s) Efendimiz “Müslüman, Müslümanın kardeşidir, ona zulmedemez ve onu zalime teslim edemez” buyurarak Müslümanların kendi aralarında birlik ve beraberliği tesis ederek, kardeşlik hukukuna riayet etmelerinin gereğini vurgulamıştır. Müslümanların olduğu yerde adalet, güven, hakkaniyet, yardımlaşma ve dayanışma, huzur ve mutluluk vardır. Böyle olması gerekiyor. Çünkü İslam’ın hayat bulduğu Asrısaadet devrinde böyleydi.
“Ey iman edenler! Hepiniz topluca barış ve güvenliğe (İslam’a) girin. Şeytanın adımlarını izlemeyin. Çünkü o, size apaçık bir düşmandır.” (Bakara, 2/208)
“Mümin erkekler ve mümin kadınlar birbirlerinin velileri, yardımcılarıdır. Onlar iyiliği teşvik edip, kötülükten alıkoyarlar. Namazı dosdoğru kılar, zekâtı verirler. Allah’a ve Peygamberine itaat ederler. İşte bunlara Allah merhamet edecektir. Şüphesiz Allah mutlak güç sahibidir, tam hüküm ve hikmet sahibidir.” (Tevbe, 9/71)
“Hep birlikte Allah’ın ipine (Kur’an’a) sımsıkı sarılın. Parçalanıp bölünmeyin. Allah’ın size olan nimetini hatırlayın. Hani sizler birbirinize düşmanlar idiniz de O, kalplerinizi birleştirmişti. İşte O’nun bu nimeti sayesinde kardeşler olmuştunuz. Yine siz, bir ateş çukurunun tam kenarında idiniz de O sizi oradan kurtarmıştı. İşte Allah size ayetlerini böyle apaçık bildiriyor ki doğru yola eresiniz.” (Âl-i İmrân, 3/103)
“Müminler, bir haksızlığa uğradıkları zaman, yardımlaşırlar.” (Şûrâ, 43/29)
“Kendi din kardeşinizle ilgili bir iftira duyduğunuzda, ‘Bunu konuşup yaymamız bize yakışmaz. Haşa! Bu, çok büyük bir iftiradır’ demeli değil miydiniz?” (Nûr, 24/16)
“O takva sahipleri bollukta ve darlıkta Allah yolunda harcar, kızdıklarında öfkelerini yener, insanlar(ın kusurlarını) affederler; Allah, iyilik edenleri sever.” (Âl-i İmrân, 3/134)
“Ey insanlar! Şüphe yok ki, bizi sizi bir erkekle bir kadından yarattık ve birbirinizi tanımanız için sizi kavim ve kabilelere ayırdık. Allah katında en değerli olanınız, O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır. Şüphesiz Allah hakkıyla bilendir, hakkıyla beraber olandır.” (Hucurât, 49/13)
“Allah, kendi yolunda kenetlenmiş bir yapı gibi saf bağlayarak savaşanları sever.” (Saff, 61/4)
Âlemlere rahmet olarak gönderilen Allah’ın son elçisi Hz. Muhammed (s.a.v) yol gösterici ve öğüt verici kardeşlik ile ilgili hadisler ve sözlerine bakacak olursak;
“Beni yaşatan (Allah)’a yemin ederim ki, iman etmedikçe cennete giremezsiniz ve birbirinizi sevmedikçe de iman etmiş olamazsınız…”
“Sizden biriniz kendisi için sevdiğini mü’min kardeşi için de sevmedikçe gerçek mü’min olamaz.”
“Müslüman, Müslümanın kardeşidir. Ona zulmetmez ve onu zalimlere de teslim etmez. Kim din kardeşinin bir ihtiyacını giderirse, Allah da onun ihtiyacını giderir. Kim bir Müslümanın bir sıkıntısını giderirse, Allah da onun kıyamet sıkıntılarından birini giderir. Kim bir Müslümanın (kusurunu) örterse Allah da kıyamet günü onun kusurunu örter.”
“Kul, din kardeşine yardımcı olduğu sürece Allah da onun yardımcısı olur.”
“Allah Resûlü: “Zalim olsun, mazlum olsun din kardeşine, yardım et!” buyurdu. Bir adam: “Yâ Resûlallah! Mazlum olduğunda ona yardım ederim, fakat zalim olduğunda nasıl yardım ederim?” dedi. Resûlullah: “Onu zulümden alıkoyarsın, işte bu da ona yardımdır.” buyurdu.”Yâni zâlim de olsa mazlum da olsa müslüman kardeşine yardım etmen gerekir. Mazlum olup haksızlığa uğradığında hakkını alıncaya kadar yanında olmalısın. Zalim olup haksızlık yaptığında, onu zulümden hakka ve doğruya döndürmen gerekir. İhtiyaç durumunda kardeşini terk etmek, onun yanında durmamak müslümana yakışmaz. Hemen onun yardımına koşmak ve onu savunmak gerekir.
“Mü’minler birbirlerini sevmede, birbirlerine karşı sevgi ve merhamet göstermede tek bir beden gibidir. O bedenin bir organı acı çektiği zaman, bedenin diğer organları da uykusuzluk ve yüksek ateş çekerler.”
“Kardeşinin başına gelen bir şeye sevinip gülme. Sonra Allah ona merhamet edip seni (o şeyle) imtihan eder.”
“Müslümanın, din kardeşine üç günden fazla dargın durması helal değildir. Onlar birbirleriyle karşılaştıklarında birisi yüzünü şu tarafa, diğeri ise öte tarafa çevirir. Onların en hayırlısı önce selam verendir.”
“Kimin kardeşine karşı yaptığı bir haksızlık varsa, (ahirette) iyiliklerinden alınıp ona verilmeden önce (dünyada iken) onunla helâlleşsin. Çünkü kıyamette ne bir dinar ne de dirhem vardır. Şayet o hakkı karşılayacak iyiliklerinden bulunmazsa, kardeşinin kötülüklerinden alınır ve o haksızın üzerine atılır.”
Bütün bu ayet ve hadislerin anlatımıyla belirtiliyor ki; İslam dininde müminlerin birbirlerini sevmesi ve merhamet göstermesi gerektiği belirtilmektedir. Müminlerin kardeş olduğu vurgulanmış, kardeşliğin öneminden bahsedilmiştir. Birçok hadis kaynağında da din kardeşliğin önemini açıkça vurgulanmaktadır. Tüm müminlerin kardeş olduğu, birbirlerini sevmesi gerektiği, sıkıntı veya darlıkta ona destek ile yardımcı olması gerektiğini belirtilmiştir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v) kardeşlik hak ve hukuku ile ilgili hadisler ve sözlerin biz Ümmet-i Muhammed’e çok önemli öğütler vermiştir.
Yüce Rabbim kardeşlik ilişkilerimizi kendi rızasına uygun bir hale getirmemizi nasip eylesin. Ne mutlu o müminlere ki; Allah rızasını gözeterek; din kardeşine karşı görev ve yükümlülüklerini yerine getirip, hak ve hukukuna riayet edebilene. Vesselam…
