Kur’an (11)Hayır, hiçbir sığınacak yer yoktur.
Rabbimiz burada, şiddetli bir karşı çıkışla, bir önceki düşüncenin yanlış olduğunu vurguluyor. İnsanların, bu dünyada kötülük yaptıktan sonra, çaresizce sordukları o soruya bir yanıt: “Kaçacak yer nerede?”
İşte bu noktada Rabbimiz, o kötülük sahiplerine sesleniyor ve o arayışa şiddetle karşı çıkıyor: “Hayır, boşuna sığınak aramayın!”
(12)O gün varıp durulacak yer, sadece Rabbinin huzurudur.
Son durak, Rabbinedir. Mecburi istikamet bellidir. Aslında bütün yollar, O’nun huzuruna çıkar.
İster kaç, kaçabildiğin kadar; ister saklan, saklanabildiğin kadar… Sonunda Rabbinin huzuruna gideceksin, varacağın yer orasıdır. İster kulluk et, ister etme; ister iyi insan ol, ister kötü insan ol. Ne yaparsan yap, her eyleminle Allah’a yaklaşıyorsun; her halükârda Allah’a doğru gidiyorsun diyor Rabbimiz.
Bizler mezarlıklardan kaçarız değil mi? Evimiz mezarlığa yakın olsun istemeyiz. Ölümden bahseden insanlardan bile nefret ederiz. Ama ne yazık ki, her adımda o mezarlığa biraz daha yaklaştığımızı fark etmemiz gerekir. Nefes almazsak da ölürüz, nefes alırsak da yine ölüme yaklaşırız. Hesap-kitap için Rabbimizin huzuruna yaklaşırız. Sonuç böyle olacak.
Peki Ne Yapmalıyız?
Biz dünyadayken, “Sığınak yok, karargâh Rabbin’edir” hitaplarını duymamak, bu çaresizce kaçacak yer arayışına girmemek için ne yapacağız?
Tabii ki Zâriyât Sûresi 50. ayet-i kerimesini yerine getireceğiz.
Zariyat suresi 50. ayet:”O hâlde Allah’a koşun. Şüphesiz ben, size O’nun katından gönderilmiş açık bir uyarıcıyım.”
Bizler Allah’a nasıl kaçacağız? Allah’ın emirlerine sığınarak kaçacağız. ”Allah’tan geldik, Allah’a döneceğiz” inancımız varsa, başka sığınaklar, başka kaçacak yerler aramayız, onlara çok da güvenmeyiz.
(13)O gün insana, yapıp önden gönderdiği ve yapmayıp geri bıraktığı şeyler haber verilir.
Hangi gün haber verilir? Tabii ki Hesap Günü haber verilir. Ahiretteki değerlendirmede ana konu, biliyor musunuz, insanın yaptıkları ve yapmadıkları olacaktır.
Şimdi kendi hayatımıza bir bakalım. Günümüzün 24 saatini bir gözden geçirelim: Hangi konuları hayatımızda ilk sıralara koymuşuz? Hangi konuları da “Ya sonra yaparım, yaşlanınca yaparım, emekli olunca yaparım, param olunca yaparım, vaktim olursa olur” diye ertelemişiz?
Hayır hasenat işleri, iyilikler, Kur’an’ı öğrenme işleri… Bunlar sona mı kaldı? İyi düşünelim.
⏳ Ertelenenlerin Ağırlığı
Bizler neleri erteledik? Rabbimiz, önceden gönderdiklerimize ve ertelediklerimize dikkat etmemizi istiyor. Aslında önemsenmeyen şeylerin çok önemli olduğunu, önemsenen dünyalık şeylerin ise bir öneminin olmadığını bize hatırlatıyor. Bundan dolayı, “Yarın huzurumda kınayan nefis olmayın!” diyor.
Şimdiden iyilik yapmak, bir tebessüm, gıybet etmemek, doğru ve dürüst olmak… Bunlar çok zor şeyler değil, arkadaşlar. Zor olsaydı, Secde Suresi’nin 12. ayetinde günahkârlar, “Şimdi bizi geri çevir de salih bir amel işleyelim” demezlerdi. Zor olsaydı, “Çok zordu, yapamazdım” derlerdi, değil mi?
O yüzden bu insanların pişmanlığı derindir. Bu erteleyenlerin pişmanlığı derindir. İnsana, bu fırsatı kaçırmak çok ağır geliyor; ömür kredisini boş işlerle tüketmesi tabii ki ağır gelir.
📚 Kur’an’a Sırt Çevirmek
Bu dünyada yapması gerekenleri yapmamış. Rabbimiz, Kur’an ile bu kişiye halbuki haber vermişti, hepimize haber vermişti! Maalesef onu okumayı bile becerememiş bu insan.
“Nelere uyacağım, neleri yapacağım, nelerden kaçmam gerekiyor, nasıl bir insan olacağım?” diye Kur’an’dan okuma gereği bile hissetmemiş. Onun için ne yaptı? Hep dünyalık şeyleri, hemen peşin verilen şeyleri tercih etti. Ahiretle alakalı olan şeyleri de geriye attı.
”Aman sonra namaz…” dedin, “Sonra dürüstlük…” dedin. Birçok şeye, Rabbimizin emirlerine sonra dedin ve geride bıraktın.
Dikkat edin, bu, cehennemde olan insanın özelliğidir. Rabbimiz bizi şimdiden uyarıyor. Görebiliyor musunuz?
(14-15) Hatta, mazeretlerini ortaya koysa da, o gün insan kendi aleyhine şahittir.
🚫 Mazeretlerin Kabul Olmadığı An
Rabbimiz buyuruyor ki: “O gün (özürleri) fayda vermez ve dertlerinin çaresine bakılmaz.”
Bizler de boşuna mazeretler üretmeyelim! Boşuna bahaneler türetmeye çalışmayalım.
İyilik yapacak; diyor ki: “Vaktim yok.”
Güzel bir söz söyleyecek; diyor ki: “Aklıma gelmedi.”
Ama fitne çevirmeye aklın erdi, bunu çok güzel yaptın! Şimdi Rabbine mi mazeret sunuyorsun? Rabbimiz bu mazereti kabul eder mi? Tabii ki etmez!
Çünkü Rabbimiz, insanın kalbinin içini, kalbinde gizlediği sırları, niyetlerini bilir, değil mi?
⏰ Sabah Namazı ve Ayetin Gücü
Bazen sabah namazına kalkmak zor oluyor. Kendi kendime ben de mazeretler türettiğim oluyor. “Ya diyorum, çok yorgunum. Bugün de kalkmasam, yapmasam olur mu?” diye mazeret üretmeye çalışıyorum. Yorgunluğumu mazeret göstermeye çalışıyorum.
Sonra bu ayet aklıma geliyor: “Özürleri fayda vermez.”
Hemen kendime diyorum ki: “Kalk! Hadi kalk namazını kıl!”
Biliyorsunuz, insanın en çok zorlandığı namaz sabah namazı oluyor. Ve orada, özürlerin fayda vermeyeceğini bildiğim için hemen kalkıyorum.
✨ Tavsiye
Sizlere de tavsiyemdir: Özürler elbette aklımıza gelecek, elbette mazeretler aklımıza gelecek. Ama ne yapalım? Hemen Rum Suresi 57. ayetini aklımıza getirelim.
Rum suresi 57. ayet:O gün zulmedenlere mazeretleri fayda sağlamaz, Allah’ı razı edecek amelleri işleme istekleri de kabul edilmez.
(16)(Ey Muhammed!) Onu (vahyi) çarçabuk almak için dilini kımıldatma.
Kur’an’ı açıklayıcı şekilde anlamaya çalışan, ancak bağlamdan koparan bazı yaklaşımlar, Kıyamet Suresi’ndeki bu ayeti şöyle yorumluyor: Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Cebrail’den vahyi alırken, ayetleri ezberlemek için aceleyle dilini oynatıyormuş gibi algılıyorlar.
Bakalım, bunun önceki ve sonraki ayetlerle alakası var mı?
1.Önceki Ayetlerle Bağlam:
Önceki ayete bakalım: Günahkâr bir insan var, değil mi? Ne yapıyor? Özürlerini ortaya döküyor. “Şundan şundan dolayı namazımı kılmadım, şundan dolayı iyilik yapamadım, Kur’an’ı öğrenemedim, adaletli davranamadım…” diye mazeretlerini arka arkaya sıralıyor.
İşte tam bu noktada, o kişi ne yapıyor? Dilini depretiriyor, sürekli söyleniyor. Bağlama baktığımızda, burası Peygamber Efendimizle (s.a.v.) alakalı bir ayet midir? Hayır! Bu, cehennemlik bir insanın özürlerini aceleyle dile getirmesidir. Sonraki ayete baktığımızda, yine Peygamber Efendimizle alakası yoktur.
2. Mantıksal Eleştiri:
Allah’ın Resulü Hz. Muhammed (s.a.v.), bu ayet inene kadar 300’ün üzerinde zaten ayet almıştı. O’nun vahiy alma konusunda bir acemiliği yoktu!
Cehennemlik İnsana Hitap
Rabbimiz burada, defterini okurken dilini oynatıp durma uyarısını cehennemlik insanlara yapıyor. Önceki ve sonraki ayetlere bakarsak, bunu kolaylıkla fark ederiz.
Burada, Allah’ın huzurunda mazeret ileri süren birinin; o mazeretleri ileri sürmek için korkuyla, aceleyle dilini oynatması, mazeretlerini arka arkaya sıralaması vardır.
Yani Rabbimiz ne diyor: “Ey cehennemlik, dilini aceleyle, mazeretlerini oynatıp durma!”
İsra Suresi 14. ayet: “Oku kitabını! Bugün hesap görücü olarak sana nefsin yeter.”
Rabbimiz, kendi kitabımızı, yazdıklarımızı, çizdiklerimizi, bu hayatta işlediklerimizi okumamızı istiyor. Çünkü her şeye şahit olan o kitapta, her şey var.
(17)Şüphesiz onu toplamak ve okumak bize aittir.
Rabbimiz devam ediyor: “Senin günahlarını, seninkileri ve önceden yöneldiklerini toplamak, bütün şahitlikleri ‘Kur’an’dır (Toplamaktır/Bir araya getirmektir)'” diyor.
Bazı insanlar, ayette geçen “Kur’an” kelimesini bildiğimiz Kitabımız Kur’an olarak anladıkları için, Peygamber Efendimizin (s.a.v.) Cebrail’den vahyi alırken dilini depretmekle uyarıldığını düşünüyorlar, değil mi?
🔎 Kelimenin Etimolojik Analizi
Ancak buradaki “Kur’an” kelimesi, bizim bildiğimiz kutsal kitabın özel adı olan “el-Kur’an” değildir. Nedir?
Kök: Alak Suresi’nin ilk ayetinde “İkra” (Oku) kelimesi vardır. Onun kökü “Kare’e” (okumak, bir araya getirmek, toplamak) demektir.
Anlam: Kur’an, harflerle, kelimelerle, cümlelerle kitap oluşturmaktır. “Kur’an” kelimesi, lügatte “çok okunan,” “bir araya getirilmiş,” “toplanmış” manasına gelir.
Sıfat/İsim Ayrımı: Burada kelime isim olarak değil, sıfat olarak gelmiştir. Mesela, “Kerim” deseler Kur’an’ı hatırlamayız. “Furkan” deseler Kur’an’ı hatırlamayız. Niye? Çünkü onlar Kur’an’ın sıfatlarıdır. Burada da sıfat olarak kullanılan bir kelime var.
📚 Toplanan Şey Nedir?
Şimdi burada Rabbimiz neyi bir araya getiriyor (Kur’an ediyor)?
Tabii ki suçları ve günahlarımızı!
Zaten amel defteri denilen şey, bu fiillerin, sözlerin ve niyetlerin bir araya getirilip toplanmasıdır (yani “Kur’an” edilmesidir).
(18-19)O hâlde, biz onu okuduğumuz zaman, onun okunuşuna uy.Sonra onu açıklamak da bize aittir.
Rabbimiz şimdi sebep ve sonuç bağlantılarına tabi olunmasını isteyecek. Yani, “Ben amellerini bir araya getirdim, senin yaptıklarını ve ertelediklerini bir araya getirdim. Sen mazeretler ileri sürüyorsun. Artık amel defterinde yazılı olanlara, şahitlerin söylediklerine, kendi şahit olduklarına tabi ol!” diye buyuruyor Rabbimiz.
Burada bir acele etme durumu var. Bu cehennemlik kişi acele ediyor. Neden biliyor musunuz? Hesap verme işinin hemen bitirivermesini istiyor Rabbimizden. Bitirmeden, hemen bu işten sıyrılmak, üstünü kapatmak istiyor. Hani bazı insanlar yalan söylediğinde çok fazla ayrıntıya inmek istemez, bunu yaparlar. Buradakiler de öyle; ayrıntıya inilmesini istemiyor, hemen hesap verilmesini istiyorlar.
(20-21) Hayır! Siz dünyayı seviyorsunuz ve ahireti bırakıyorsunuz.
Dünya koşuşturması içinde, namaz, iyilik ve insanların sorunlarıyla ilgilenmeye bir türlü vakit yetiremiyoruz.
Rabbimiz İsra Suresi 11. ayette: “İnsan pek acelecidir” diye buyurmuştur. Evet, aceleciyiz. Dünya nimeti varsa, işin içinde aceleciyiz.
Market indirimine koşarız. Bedava konser varsa oradayız.
Ama bu acelecilik, ahireti kazandıracak konularda da olmalı:
Hayır mı yapacaksın? Hemen yap, çünkü yarına ölebilirsin ya da imkanın olmayabilir.
Namaza mı başlayacaksın? Hemen başla, sonra deme.
Kur’an’ı anlamak mı istedin? “Kur’an anlamadan nasıl Müslüman olurum” gerçeğini bugün mü fark ettin? Hemen başla, yarına bırakma, yarın belki olmayabilir.
Acil olanı sevip de ahireti bırakma, ahiretini erteleme.
🔥 Dünya Sevgisi: Bütün Hataların Başı
Şu doyamadığımız, acele olan dünya sevgimiz… Unutma, sevgi vardır insanı yüceltir; sevgi vardır ki insanı rezil ve kepaze eder. Hele bu dünya sevgisi ise:
İnsanın tercihini hep dünyadan yana yaptırır.
Ahiretini sona bıraktırır. Ahirette de insanı rezil eder, başını aşağı eder.
Peygamber Efendimiz (s.a.v) ne güzel de söyledi: “Dünya sevgisi her hatanın başıdır.”
Dünyayı seven insan hatalara düşer. Şöyle ki: Bir insan vücudu düşünün; başı dünyadır. Diğer azaları ise yalan, sahtekarlık, isyan, adaletsizlik, dedikodu, iftira ve kul hakkıdır. Ahireti bırakan insan bu günahlara düşer, çünkü dünya sevgisi bütün hataların başıdır. Dünyayı severse bir insan, sadece kendi menfaatini, kendi dünyasını düşünür.
Örnek mi? Tevbe Suresi, 24. ayet: De ki: “Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz, aşiretiniz, kazandığınız mallar, kesada uğramasından korktuğunuz bir ticaret ve beğendiğiniz meskenler size Allah’tan, peygamberinden ve O’nun yolunda cihattan daha sevgili ise, artık Allah’ın emri gelinceye kadar bekleyin! Allah, fasık topluluğu doğru yola erdirmez.”
Görüyorsunuz değil mi? Bütün dünyadaki bu şeyler Allah yolundan daha sevimli hissediliyor. Rabbimiz devam ediyor: “Artık Allah’ın emri gelinceye kadar bekleyin.”
Maalesef, bir domatesi düşündük ama bir sayfa Kur’an okumayı düşünmedik. Soframızdaki eksik olan bir malzemeyi düşündük ama iyilik peşinde koşmayı düşünmedik. Maalesef, dünya hayatı daha sevimli geldi.
🏡 Ahiret Evini Dünyada Ara
Peygamber Efendimiz (s.a.v) buyurduğu gibi: Dünya, ahiretin tarlasıdır. Dünyamız ahiretimizin tarlası olmalıydı. İyilikler ekmeliydik, güzellikler ekmeliydik, değil mi? Biz dünya evinde ahiret evini aramalıyız.
Kasas Suresi, 77. Ayet:”Allah’ın sana verdiği şeylerde ahiret yurdunu ara. Dünyadan da nasibini unutma. Allah’ın sana iyilik yaptığı gibi sen de iyilik yap ve yeryüzünde bozgunculuk isteme. Çünkü Allah, bozguncuları sevmez.”
Rabbimiz, dünyada ahiret yurdunu aramamızı, onun için bir şeyler yapmamızı istiyor. Eğer yapmazsak ne olur? Ayetin devamı: “Çünkü Allah fesat çıkaranları sevmez.”
Bizim dünya sevgimiz böyle olmalı: Nasıl ahirete bir şeyler gönderebiliriz? Ne yapabiliriz? Bunun çabası olmalı, bu sevgiyle olmalı. Ama bizler dünyalık her şey için elimizden gelen çabayı gösterdik, ahireti ise bir kenara koyduk.
Rabbimiz ayette (Kıyamet Suresi, 20-21): “Acil olanı (dünyayı) seviyorsunuz ve ahireti bırakıyorsunuz,” yani ahirete gerçekten iman etmiyorsunuz ki, dünyayı tercih ediyorsunuz diyor.
Bu aslında nedir biliyor musunuz? Gayba iman etmemektir. Gayba iman etmek ne demek? Ahirete iman etmek, ahiret için hazırlanmak demektir.
Bakara Suresi, 3. ayette Kur’an ile yolunu bulmak isteyen, Kur’an’dan şüphe etmeyen, gayba iman eden, takvalı insandan bahseder Rabbimiz. Bu insan, ahirete gerçekten iman eden insan modelidir.
Örnek mi istiyorsunuz? Hazreti Ali (r.a): “Eğer gayp perdesi açılsa, Allah’a imanım artmayacak,” diyor. Yani Allah’ın ahiretine, hesabına o kadar çok inanıyorum ki, imanım artmaz da eksilmez de diyor. Çünkü ahireti gözüyle görüyormuş gibi iman ediyor; dünyayı tercih edip ahireti arkalara atmıyordu.
Yunus Suresi, 7. Ayet: ”Onlar ki bize kavuşacaklarını arzu etmezler ve dünya hayatına razı olup onunla rahatlamışlardır ve onlar ki bizim ayetlerimizden habersizdirler.”
Hazreti Ali bu insanlar gibi değildi; ayetlerden habersiz yaşamayıp, ayetleri öğrenip hayatına uyguluyordu. İşte Gayba İman! İşte Ahirete İman!
Gerçekten biz de iman ediyorsak gayba, yani ahirete hesap vermeye, biz de ayetleri öğrenip hayatımıza uygulamamız gerekiyor. İşte o zaman gerçek imanımız olsun.
🎒 Azığın En Hayırlısı: Takva
Peki gerçek imanın olması için ne yapmamız gerekiyor?
Bakara Suresi, 197. Ayet:”Hayırlı olarak ne yaparsanız Allah onu bilir. Azık edinin çünkü azığın en hayırlısı takvadır. Ey akıl sahipleri benden korkup sakının.”
Rabbimiz ne dedi? Azık edinin, hazırlıklar yapın dedi. Peygamber Efendimiz de (s.a.v) aynı şekilde buyurdu: “Azık edinin, bilin ki azığın en hayırlısı takvadır.”
Ama bizler ne yaptık?
En kısa yolculuğa bile çıkarken azıksız, hazırlıksız çıkmadık.Ama ebedi olan ahiret yolculuğuna hazırlıksız çıkmayı düşündük.
Dünyada kazandıklarımız olan ev, araba, tarla, evlat ile, yani dünya ile böbürlenmeyi bayağı bir marifet sandık. Bakın Rabbimiz Rad Suresi, 26. ayette ne buyuruyor: “Onlar ise dünya hayatı ile böbürlenmektedirler.”
Ayetin devamında da bu yaptıklarımızın ahiret yanında bir yol azığından ibaret olduğunu buyuruyor.
Bizler sadece bu dünya yolculuğumuz için değil, ahirete olan yolculuğumuz için de hazırlıklar yapalım. Gayba, yani ahirete iman etmeyen insanlar gibi, ahirette hazırlıksız gittiğimizde rahat edeceğimizi sanmayalım.
Bir saatlik yolda bile rahat edemezken, ebedi olan ahirete azıksız (iyilik yapmadan, ibadet yapmadan, hiçbir şey yapmadan) gittiğimizde nasıl rahat edebileceğimizi zannederiz ki? Rahat edemeyiz. O açıdan ne yapacağız? Hazırlıklar yapacağız; ahiretimiz için hazırlıklar.
