Kur’an (36)Cehennem, görenler için apaçık bir şekilde gösterilir.
Ölümden Sonraki Hesap Anı
Ölümden sonra bir bekleme süreci yoktur. İnsan gözlerini kapattığı anda hesabı görülür çünkü Allah hesabı seri görendir. Bu durum, ölümün hemen ardından ilahi yargılanmanın başladığını gösterir.
Cehennemin Varlığı ve Sesini İşitmek
Kuran-ı Kerim’de belirtildiği gibi, Furkan Suresi 12. ayette cehennemin uzak bir yerden görüldüğünde gazaplanmasının duyulacağı ifade edilir. Bu, cehennemin varlığının ve onun dehşetinin kötü insanlar tarafından hissedileceğinin bir göstergesidir.
Kuran’a Karşı Tepkiler ve Bahane Arayışları
Bazı kişiler, Kur’an okunurken gürültü yaparak veya başka şeyleri (gezme, diziler gibi) bahane ederek Kur’an’ı dinlemekten kaçınırlar. Fussilet Suresi 5. ayet ve Nuh Suresi 7. ayette de belirtildiği gibi, bu kişiler kalplerinde bir örtü olduğunu, kulaklarında ağırlık bulunduğunu, hatta parmaklarını kulaklarına tıkadıklarını ve örtülerine büründüklerini söylerler. Bu tavır, Allah’ın ayetlerini ciddiye almamak, ısrarla kibirlenmek ve hakikatten yüz çevirmek anlamına gelir.
Allah’ın Emirlerini Reddetmek ve Sonuçları
Leyl Suresi’nde açıkça belirtildiği üzere, cimrilik eden, kendini Allah’tan üstün gören ve Allah’ın emirlerini ciddiye almayan kişiler Kur’an’ı yalanlamış olurlar. Bu tür kişilerin “en zor yola hazırlanacağı” ve baş aşağı cehennem çukuruna düştüklerinde mallarının kendilerini kurtaramayacağı vurgulanır. Bu durum, Allah’ın emirlerine uymayanların akıbetinin cehennem olduğunu gösterir.
Kötülükler Karşısında Mazeretler ve Hicretin Önemi
İnsanlar kötü davranışlarını çevrelerini mazeret göstererek açıklamaya meyillidirler. Ancak Nisa Suresi 97. ayette, meleklerin canlarını aldığı kişilere “Ne iş yapıyordunuz?” diye sorduğunda, onların “Biz bu yerde güçsüzdük” dedikleri anlatılır. Melekler ise Allah’ın arzının geniş olup hicret edilebilecek bir yer olup olmadığını sorar. Bu, kötü çevreyi bahane etmemek gerektiği, eğer imkan varsa Allah’ın emirlerini güzelce yaşayabilecekleri bir yere hicret etmeleri gerektiği anlamına gelir. Ancak bu durum, gerçekten aciz olanlar, hiçbir çareye gücü yetmeyenler ve hicret için yol bulamayan erkekler, kadınlar ve çocuklar için bir istisnadır.
Cehennemi Kimler Görecek?
Şuara Suresi 90. ayete göre, takva sahipleri için cennet yaklaştırılırken, cehennem de kötülere apaçık bir şekilde gösterilir. Bu ayet, cehennemi ancak cehennemlik olan, yani kötü insanların göreceğini açıkça ortaya koyar.
(37-39) Kim azgınlık eder ve dünya hayatını tercih ederse, şüphesiz, cehennem onun sığınağıdır.
Dünyayı Seçmek: Maddi Tercihin Manevi Bedeli
İnsan çoğu zaman dünya hayatının çekiciliğine kapılarak ahireti göz ardı eder. Bu, temelde maddi olanı manevi olana tercih etmek demektir. Sevgi, saygı, hoşgörü, merhamet, paylaşmak, sadakat ve dürüstlük gibi manevi değerleri arka plana atmak anlamına gelir.
Bu tercihin gündelik hayatta pek çok yansıması vardır:
Esnafın haksız kazancı: Kötü veya bozuk malını satarak doğruluktan ve dürüstlükten sapması.
İşçinin hakkını gasp etmek: Yanında çalıştırdığı işçinin hak ettiği ücreti vermemesi.
Memurun görevini savsaklaması: Çalıştığı paranın hakkını vermeyip işini savsaklaması.
Tüm bunlar, dünya hayatını yüceltmek ve manevi olan ahiret hayatını göz ardı etmek demektir.
Rabbimizin Vaadi ve Hud Suresi 15. Ayet
Rabbimiz, dünya hayatını tercih edenlere bu dünyada istediklerini vereceğini bildirir. Hud Suresi 15. ayet şöyle der:
“Her kim dünya hayatını ve süsünü isterse biz onlara yaptıklarını dünyada tamamen öderiz ve bu konuda kendilerine eksiltme yapılmaz.”
Evet, dünya için çalışırsanız, dünya sizi ödüllendirebilir. İnsanları aldatarak, yalan söyleyerek işlerinizi “tıkır tıkır” yürütebilirsiniz. Ancak asıl önemli olan, ayetin devamında belirtilen sonuçtur:
“Fakat onlar ahirette öyle olurlar ki kendilerine ateşten başka bir şey yoktur ve orada işledikleri bütün iyilikler heder olmuştur ve bütün yaptıkları boştur.”
Yani, eğer dünyayı tercih edip Allah için hiçbir şey yapmazsanız, Allah’ın emirlerine uymadan yaşarsanız, ahiretinizde size sadece ateş kalır.
Dünya Sevgisi ve Cehenneme Giden Adımlar
Peygamber Efendimiz (sav)’in “Günahların başı dünya sevgisidir” hadisi, bu konunun ne kadar derin olduğunu gösterir. Neden yalan söyleriz? Menfaatimiz için. Neden haksızlık yaparız? Para için. Neden iftira ederiz? Sadece bizi sevsinler diye. Bütün bunlar, dünyayı tercih etmek ve bizi cehenneme götüren adımları atmak demektir.
Bazıları “Biz üstünüz, cehenneme gider miyiz?” diye düşünebilir. Peki, insanı hayvandan ayıran özellik nedir? Hayvan her zaman dünyayı tercih eder, kendini düşünür. Bahçeye girdiğinde helal mi, haram mı diye düşünmez; sadece kendini düşünür. Başka bir kaygısı yoktur. Ama bizim insan olarak kaygılarımız olmalı: Allah’ın sevgisini kaybetmek gibi. Hayvana günah işledi diyemezsiniz; o içgüdüleriyle hareket eder. Bizim ise sorumluluklarımız ve bu tür kaygılarımız olmalı.
Dünya hayatını tercih eden, ahireti düşünmeyen insanın varacağı yer neresidir? Elbette ki cehennem.
Cehennem: Koruyamayan Barınak
Bir ev insanı korumalıdır, değil mi? Yazın sıcaktan, kışın soğuktan, gecenin kötülüklerinden… Ama cehennemdeki barınak, insanı bir türlü koruyamaz. Ne kötü bir barınaktır o! İnsan bu barınağı dünyada işlediği kötülüklerle kendisi inşa eder. O kadar kötü bir barınaktır ki, oraya giden yolun başında bile canlar yanar.
Enfal Suresi 50. ayet, inkar edenlerin canlarının nasıl alındığını anlatır:
“Bir de görseydin melekler canlarını alırken inkar edenlerin yüzlerine ve arkalarına vura vura ‘Tadın bakalım kahredici azabını!’ diyorlardı.”
Cehenneme giderken bile, yolun ilk başında canları yanar. Bu, insanların kendi elleriyle yaptıkları, seçtikleri kötülüklerin sonucudur. Allah kullarına zulmeden değildir; kötülüğü yapan, bu kötü barınağı inşa eden insanın ta kendisidir.
Tıpkı Firavun ve adamları, ve onlardan öncekiler gibi… Allah’ın ayetlerini tanımadılar da Allah kendilerini günahlarıyla yakalayıverdi. Ayetleri tanımazsanız, onları hayatınıza uygulamazsanız, o cehenneme giden yolda canınızı verirken bile azap çekersiniz.
Rabbimiz, önceki ayetlerde cehenneme gidecek insanlardan bahsettikten sonra, bu uyarıların ardından bize bir müjdeye yer veriyor…
(40-41) Kim de, Rabbinin huzurunda duracağından korkar ve nefsini arzularından alıkoyarsa, şüphesiz, cennet onun sığınağıdır.
Allah’ın Makamından Korkanlara İki Cennet Vardır
Rabbimiz Rahman Suresi 46. ayette şöyle buyuruyor:“Rabbinin makamından korkan kimseye iki cennet vardır.” Bu makam öylesine yüce ki, Rabbimiz bizi her yerde görür. Ayette dikkat çeken nokta, “Rabbinden korkan” değil, “Rabbinin makamından korkan” ifadesidir. Çünkü kul, kendini sorguladığında makamının ne denli küçük, aciz ve su bile olmadan yaşayamayacak kadar zayıf olduğunu çok iyi anlar. Kendi makamını idrak eden kişi, sadece makam sahibi olan Allah’tan korkar; diğer makam sahiplerinden değil.
Hani deriz ya, “Rabbinin makamından korkmuyor musun?” Biz bunu söyleriz de, Yusuf Peygamber bile Yusuf Suresi 53. ayette ne dedi: “Bununla beraber ben nefsimi temize çıkarmam. Çünkü nefs emredicidir.” Peki, nefsimiz, yani içimizdeki o ses, o istekler nasıl kötülüğü emreder? Furkan Suresi 43. ayet buna ışık tutuyor: “Gördün mü kötü duygularını kendine ilah edinen kimseyi?” Bu kimse kötü duygularını, kötü isteklerini ilah edinir ve onların peşinden koşar. Asla başkasını düşünmez.
Başkalarını Düşünmek ve Nefsin Cimriliği
Haşr Suresi 9. ayette belirtildiği gibi, cennete gidecek olanlar asla başkalarını düşünmeden hareket etmezler. Ayet şöyle buyurur: “Ve onlardan önce o yurda yerleşen, imana sarılanlar, kendilerine göç edip gelenleri severler ve onlara verilenlerden ötürü göğüslerinden bir ihtiyaç duymazlar. Kendi ihtiyaçları olsa dahi onları öz canlarına tercih ederler. Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar umduklarına erenlerdir.” Kendi ihtiyacı bile olsa başkalarını düşünmek, güzel insanların özelliğidir. Kötü insanlar ise bunu hiç düşünmez, hep kendisini düşünür; başkalarının ihtiyaçları umurunda bile değildir. Elbette bu insanlar cennete gidemezler. Bu özellikler, cennete giden insanların özellikleridir.
Rabbimizin Makamından Korkanların Barınağı: Cennet
Rabbimiz, makamından korkan kimselerin gideceği yeri açıklıyor: Cennet, onların barınağıdır. Kötü insanın barınağı ise elbette cehennemdir. Rabbinin makamından korkan kimsenin barınağı cennettir, onun varıp yerleşeceği yer. Bu insanların barınağı çok güzeldir. Bu barınağı, dünyada iyilikler yapa yapa, Rabbinin makamından korkup kötülük yapmayarak inşa ettiler. Bu kimseler ahireti dünyada yaşadı; insanlığı ön plana çıkardı. Nefsi ne istiyorsa şöyle bir düşündü: “Rabbim razı olur mu?” diye. Ondan sonra harekete geçti.
İşte bu güzel insanların ölürken bile canları yanmaz. Enbiya Suresi 101. ayet şöyle der: “Şüphe yok ki, haklarında bizden güzel şeyler takdir edilenler ise oradan (cehennemden) uzak tutulurlar. Onun (cehennemin) uğultusunu bile duymazlar ve bunlar canlarının istediği nimetler içinde ebedi kalacaklardır. Ve en büyük korku bunları üzmeyecek ve bunları melekler şöyle karşılayacaklar: ‘İşte sizin o gününüz ki vaat olunuyordu.'” Bu vaadi nereden biliyorlar? Elbette Kur’an’dan biliyorlardı. İyilik yaparlarsa, kendi nefsini başkalarına tercih ederlerse, Rabbinin makamından korkarlarsa gidecekleri yerin Cennet olacağını çok iyi biliyorlardı. Bunlar vaat olunan şeyin gerçek olacağını biliyordu. Bizim gibi umursamazlık yapmıyorlardı, “Aman!” demiyorlardı. Bu gerçeğin farkındaydılar.
Rabbimiz bu ayetlerde, Rabbinin makamından korkan insanların gideceği yeri gösterdi. Önceki ayetlerde cehennemden bahsetmişti, şimdi ise kıyametten bahsedecek.
(42)Sana, kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar.
Kıyamet: Geminin Limana Demir Atacağı An
“Demir atması ne zaman?” Dünya denen geminin ne zaman limana demir atacağını merak duygusuyla soranlar var. Aslında onlar, hesap vermeyecekleri bir hayat yaşadıkları için bu soruyu soruyorlar. Ahiret hayatından endişeleri var: “Acaba kıyamet koparsa, ben Allah’ın huzuruna bu şekilde çıkarsam ne yaparım?” diye düşünüyorlar. Bu yüzden kıyameti soruyorlar.
Peygamberimizin görevi, kıyamet hakkında sorulan sorulara cevap vermek değil, kıyametten korkanları uyarmaktır. Peygamberimize kıyameti bilmek düşer mi? Düşmez. Peygamberimize sadece uyarmak düşer.
Peki, bunlar sormasına soruyorlar. Peygamber Efendimize kıyametle alakalı bir bilgi var mı? Rabbimiz buna cevap veriyor.
(43-45)Onu bilip söylemek nerede, sen nerede?Onun nihai bilgisi yalnız Rabbine âittir.Sen, ancak ondan korkanları uyarıcısın.
Kıyamet Alametleri: Kur’an’ın Işığında Bir Bakış
Kıyametin ne zaman kopacağı bilgisi yalnızca Allah katındadır. Bu bilgi, peygamberler de dahil olmak üzere hiçbir kula verilmemiştir. Kur’an-ı Kerim’in çeşitli ayetleri bu gerçeği açıkça ifade ederken, bazı insanlar tarafından kıyamet alameti olarak öne sürülen iddialar ayetlerle çelişmektedir.
Kıyamet Bilgisi Yalnızca Allah’a Aittir
Araf Suresi 187. ayette de belirtildiği gibi, “Sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar. De ki: Onun bilgisi yalnızca Rabbimin katındadır. Onu tam vaktinde koparacak olan O’ndan Başkası değildir. Onun ağırlığına göklerde ve yerde dayanacak bir kimse yoktur. O size ansızın gelecektir.” Bu ayet, kıyametin bilgisinin Allah’a mahsus olduğunu ve onun ansızın geleceğini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ansızın gelecek bir şeyin alametleri olması akla ve mantığa aykırıdır.
Mülk Suresi 26. ayet de bu durumu destekler niteliktedir: “De ki: Ona ait bilgi Allah’ın yanındadır. Ben ancak apaçık bir uyarıcıyım.” Peygamber Efendimiz (s.a.v.) dahi, Allah’ın bildirdiğinden öte bir bilgiye sahip değildir ve kendisi sadece bir uyarıcıdır. Peygamberin ağzından çıkma ihtimali bile olmayan kıyamet alametlerine inanmak, ayetlere ters düşmek demektir.
Kıyametin Gizli Tutulmasının Hikmeti
Kıyamet saatinin ve ölüm vaktinin insanlardan gizli tutulmasının önemli bir hikmeti vardır. Taha Suresi 15. ayet bu durumu şöyle açıklar: “Çünkü kıyamet muhakkak gelecektir. Onun vaktini gizli tutuyorum ki herkes yaptığının karşılığını görsün.” Bu gizlilik, insanların her an ölüme ve hesap gününe hazırlıklı olmalarını, yaptıkları amellerin karşılığını görecekleri bilinciyle hareket etmelerini sağlamak içindir. Ne zaman öleceğimizi bilmememiz, nereye varacağımıza odaklanmamızı sağlar.
Peygamber Efendimizin Bile Bilmediği Beş Şey
Kur’an-ı Kerim’de, Lokman Suresi 34. ayette Peygamber Efendimiz’in bile bilemeyeceği beş şey açıkça belirtilmiştir:
Kıyamet Saatinin Bilgisi: Kıyametin ne zaman kopacağını yalnızca Allah bilir.
Yağmurun Yağması: Yağmurun ne zaman ve ne kadar yağacağını yalnızca Allah bilir.
Rahimlerdeki Gelişim: Rahimlerde neyin olduğuna (cinsiyet, huy, karakter) dair tam bilgi yalnızca Allah’a aittir.
Yarın Ne Kazanılacağı: Hiçbir nefis yarın ne kazanacağını bilemez.
Nerede Öleceği: Bir nefis nerede, nasıl ve ne zaman öleceğini bilemez.
Bu ayette de görüldüğü gibi, Allah, bu bilgilerin hiçbir peygambere verildiğini söylememektedir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir elçi olmasının yanı sıra bir kuldur ve onu ilahlaştırmak doğru değildir.
Kıyametten Ders Alanlar
Kıyametten ders alanlar, Allah’tan korkan kimselerdir. Naziat Suresi 45. ayette de belirtildiği gibi, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ancak “o kimseyi uyaranın”, yani Allah’tan korkan, O’na sevgi duyan ve sevgiyi kaybetmekten korkan kimseyi uyarır. Bu kişiler, kıyametin ne zaman kopacağına değil, kıyamet kopmadan Allah’ın yanına ne iyi ameller göndereceklerine odaklanırlar. Onlar için önemli olan, kıyametle her an geleceğine inanmak ve her anını son an gibi yaşama bilincinde olmaktır.
Kıyamet alametleri adı altında yayılan asılsız bilgilere itibar etmek yerine, Kur’an’ın açık hükümlerine sarılmak ve Allah’ın mesajını doğru anlamaya çalışmak hepimizin görevidir.
(46)Kıyameti gördükleri gün onlar, sanki dünyada ancak bir akşam, yahut bir kuşluk vakti kadar kalmış gibidirler.
Kıyamet Gününde Zaman Algısı ve Kabir Hayatı
Kıyametin dehşeti ve ölüm anı, insanların zaman algısını kökten değiştirecektir. Kıyameti görecekleri gün, insanlar dünya hayatında sanki sadece bir akşam üzeri ya da kuşluk vakti kadar kalmış gibi hissedecekler. Kuşluk vakti, güneşin doğuşundan yaklaşık 45 dakika sonra başlayıp öğle namazından 20 dakika öncesine kadar olan süredir. Bu, 70 yıl yaşamış bir insanın bile, amel defteri önüne konduğunda, dünya hayatını sadece çok kısa bir an gibi hissedeceği anlamına gelir. Çünkü kıyamet gününde insanlar, yaptıkları her büyük ve küçük günahın hesabını vereceklerini hatırlayacaklar ve dünya hayatının ne kadar kısa olduğunun farkına varacaklar.
Kehf Suresi ve Zamanın Göreceliği
Kehf Suresi 19. ayet, zaman algısının göreceliğini ve ölüm halindeki deneyimi açıkça ortaya koyar. Zalim bir hükümdardan kaçarak bir mağaraya sığınan ve orada 309 yıl boyunca uyuyan Ashab-ı Kehf, uyandıklarında birbirlerine ne kadar kaldıklarını sorarlar. Kimisi “bir gün ya da günün yarısı kadar kaldık” derken, kimisi de “ne kadar durduğumuzu Rabbimiz daha iyi bilir” der. Bu ayet, ölen bir kişinin mezarda ne kadar kaldığını bilmediğini ve hatta binlerce yıl geçse bile bu sürenin ona çok kısa geleceğini ifade eder.
Bu durum, kabir azabı kavramına da farklı bir bakış açısı getirir. Eğer bir saniyelik bir işkence bile kişiye bin yıl gibi geliyorsa, o zaman kabirde herhangi bir azap olmaması veya bu sürenin kişiye göre çok kısa bir uyku hali gibi gelmesi de mümkündür. Kabirde kalma süresi insana göre değişir; bazen bir gün, bazen yarım gün, bazen de sadece bir an gibi algılanabilir. Tıpkı on kişiyi uyuttuğunuzda, uyandıklarında hepsinin farklı süreler uyuduklarını söylemesi gibi.
Hesap Anı ve Ölümün Yakınlığı
Taha Suresi 102. ayet, kıyamet gününde günahkarların susuz ve kör olarak mahşerde toplanacaklarını ve birbirlerine “on günden fazla durmadınız” diye fısıldaşacaklarını belirtir. En akıllı ve olgun olanları ise “bir günden fazla durmadınız” diyecektir. Bu farklı zaman algıları, ölümün aslında çok kısa bir uyku hali olduğunu ve hesap anının sandığımızdan çok daha yakın olduğunu gösterir.
Mümin Suresi 17. ayet de bu gerçeği vurgular: “Bugün her nefis kendi kazandığıyla karşılığını görür. Bugün haksızlık yoktur. Şüphesiz Allah hesabı çarçabuk görendir.” Yani, ölenler hesap anını uzak sanmasınlar; öldüklerinde hesap hemen başlar.
Allah’ın Emrinin Hızı
Kamer Suresi 50. ayette, “Emrimiz bir göz kırpması gibi yalnızca bir keredir” buyrulurken, Nahl Suresi 77. ayette de “Bütün göklerin ve yerin gaybını bilmek de Allah’a ait. Saat emri ise sadece göz kırpma gibi yahut daha yakındır. Şüphe yok ki Allah her şeye kadirdir” denilmektedir. Bu ayetler, Allah’ın emrinin ve hesap gününün gelişinin ne kadar hızlı olduğunu gözler önüne serer.
Görüldüğü üzere, kıyamet saati, kabir hayatı ve hesap anına dair tüm cevaplar Kur’an ayetlerinin içinde gizlidir. Doğruyu görmek ve anlamak için ayetlere dikkat kesilmek yeterlidir. Örneğin, kabir azabı olduğuna dair Kur’an’da tek bir ayet bile bulunmamaktadır. Firavun’a bile dünya ve ahiret azabı verildiğinden bahsedilir, ancak kabir azabından söz edilmez.
Umarız ki bizler, doğruyu ayetlerle görenlerden oluruz.
